Yeni YÖK başkanı koltuğuna oturur oturmaz ağzından ilk çıkan sözler “üniversiteler özgürleşmeli” sözleriydi. Bunun ardından şimdi de üniversitelerin “bedava” olamayacağını buyurdu. YÖK başkanı Özcan’a göre Türkiye’de üniversiteler bedava ve dünyanın başka hiçbir yerinde böyle bir uygulama yok! Özcan’ın bu sözlerini duyan bir işçinin ilk aklına gelen şey herhâlde “öyleyse ben niye okuyamıyorum” ya da “çocuklarımı neden üniversiteye gönderemiyorum?” olmuştur.
Oysa üniversitelerin parasız ya da onların deyimiyle bedava olduğu iddiası da, dünyanın her yerinde yüksek öğretimin paralı olduğu iddiası da koca bir yalandır. Türkiye’de yıllardır harç –öğrenciler arasında daha yaygın kullanılan tabiriyle haraç– adı altında alınan paralarla üniversiteler zaten paralı hâle getirilmiş durumda. Hatta bu harç yetmiyormuş gibi, üniversite yönetimleri her kayıt döneminde “katkı payı” adı altında bir de ek ücret alıyorlar. Öğrenciler bu parayı ödemeden kayıt işlemi yapılmıyor. Harç ücretleri her geçen yıl giderek arttırılıyor. Öğrenciye “öğrenim” ve “katkı” kredisi olarak verilen kredilerin geri ödemelerinde uygulanan faizse yükseltilmiş durumda. Yani devlet verdiğini fazlasıyla geri alıyor. YÖK başkanına sormak gerek: bu mu parasız üniversite?
Özcan’ın açıklamalarına göre parası olan öğrenci kendi parasıyla okuyacak; olmayana ise devlet burs verecek. Bundan sonra okullara ödenekten pay ayrılmayacak. Öğrenciyi yolma işi üniversitenin kendisine bırakılacak. Bu arada, verilmesi düşünülen burs birtakım koşullara bağlanacak. Mezuniyet sonrası işe başlayan gencin maaşından kesinti yapılarak verilen burs geri alınacak. Genç iş bulamasa da bu bursu bir şekilde geri ödemesi sağlanacak.
Mevcut sistemde “Öğrenim Kredisi” adıyla verilen para “geri ödemeli” olduğu halde “birtakım” koşullar nedeniyle kesilebiliyor. Örneğin öğrenci koyun değilse ve haksızlıklara karşı sesini yükseltip tepkilerini eylemlere katılarak dile getirirse, polisin okula ve Kredi ve Yurtlar Kurumuna ihbarı sonucunda kredisi derhal kesiliyor. Öğrenci dediğin öyle eyleme katılmayacak! Büyüklerin uygulamalarına karşı sesini çıkarırsa tez sesi kesile! Sorgulamaktan aciz robotik öğrenci tipinin boy vermesi işte böyle oluyor. Ardından yarışmalarda üniversite okumuş cahillerin arz-ı endam etmesinden şikayet ediliyor, aynı sistemin uygulayıcıları ve destekçileri tarafından.
Yeni YÖK başkanının “başörtüsü” yasağını kaldırmak istemesi ve üniversitelerde düşüncenin “serbest”çe ifade edilmesi gerektiğini söylemesinin ardından ortak karşı cephede buluşan rektörler, üniversitelerin tümüyle paralı hale getirilmesi önerisi karşısında ne hikmetse Özcan’ın yanında saf tuttular. Meğer ne büyük bir heyecanla bekliyorlarmış böyle bir uygulamanın gelmesini. Onlara göre, bu sayede devlet üniversitelerinden özel üniversitelere akademisyen akışının önü kesilebilecek ve gerekli parasal kaynak öğrencilerin sağılmasından elde edilecek.
Özcan’ın “bedava üniversite olmaz” çıkışından sonra “solcu” akademisyen Baskın Oran da, yeni bir şey söylüyor edasında, “solcuların ağızlarından düşürmedikleri parasız eğitim, parasız sağlık söyleminin” terk edilmesi gerektiğini buyurdu. “Ezber bozma”yla bozmuş Baskın Oran, dillendirdiği liberal görüşün egemen sınıf tarafından da “baskın oran”da kabul gördüğünün bilincinde olsa gerek. Baskın Oran’a göre, bu uygulamayla, okumak isteyen yoksul öğrenciler rahatça okuyabilecekmiş.
Lakin biz biliyoruz ki, üniversitelerin tümüyle paralı hale getirilmesi, zaten işçi ve emekçi çocuklarına büyük oranda kapatılmış bulunan bu kurumların, tam bir ticarethane mantığıyla, emekçi sınıflardan bütünüyle uzaklaştırılması anlamına gelecektir. İşçi sınıfı bu saldırı karşısında sessiz kalmamalıdır. Üniversitelerin parasız olması, kapısının tüm emekçilere ve onların çocuklarına açılabilmesi, bilimin toplumsal çıkarlar doğrultusunda üretildiği yerler haline dönüşebilmesi, ancak işçilerin birleşip örgütlenmeleriyle ve mücadeleye girişmeleriyle gerçekleştirilebilir.